Historia ninja a mit

Czym był ninja

Wpis Wikipedii rozpoczyna się od określenia ninja mianem szpiega i infiltrującego agenta z czasów przednowożytnej Japonii, z nikłymi dowodami na skrytobójstwa. Podaje, że antecedencje mogą sięgać XII wieku, specjalnie szkoleni szpiedzy pojawiają się w XV wieku, a termin shinobi był używany na określenie skrytych żołnierzy w okresie Sengoku. Wskazuje, że ninja odeszli w zapomnienie, gdy w latach 1600. władzę przejął siogunat Tokugawa.

Iga i Kōka

Klany Iga i Kōga, jak podaje Wikipedia, były rodzinami jizamurai zamieszkującymi prowincję Iga, w dzisiejszej prefekturze Mie, wraz z sąsiednim regionem Kōka, a wioski poświęcone szkoleniu ninja po raz pierwszy pojawiły się właśnie w tych regionach. Ninja z powszechnej wyobraźni to w większości późniejsze wymysły, dlatego ten przewodnik zaczyna od wiosek. Ich główną rolą było szpiegostwo, ale obowiązki z okresu Sengoku obejmowały także zwiady i ataki z zaskoczenia. Podpalenia były główną formą sabotażu, a Wikipedia podaje jako przykłady atak na zamek Kasagi w 1541 roku i spalenie zamku Sawayama w 1558 roku.

Badania dzisiaj

Wikipedia podaje, że Uniwersytet Mie założył w 2017 roku pierwsze na świecie centrum badawcze poświęcone ninja, a w 2018 roku otworzył studia magisterskie. Wskazuje również, że podręczniki shinobi z XVII i XVIII wieku, wśród nich Bansenshūkai z 1676 roku, przetrwały do badań. Te podręczniki stanowią pisemny zapis stojący za popularnym wizerunkiem i pozwalają badaczom oddzielić to, co shinobi rzeczywiście robili, od tego, co dodali teatr Edo i późniejsza fikcja. Wikipedia opisuje także dokonaną w 2018 roku przez profesora Uniwersytetu Mie i historyka identyfikację trzech wczesnonowożytnych osób w Ureshino, w tym ninja Benkei Musō — przypomnienie, że ta dziedzina wciąż odkrywa nowe nazwiska.

Kwestia shuriken

Wikipedia nazywa shuriken ukrytą bronią używaną przez samurajów lub ninja i podaje, że funkcjonowały jako broń uzupełniająca miecz, choć często miały istotny efekt taktyczny. Wskazuje, że pochodzenie bo-shuriken w Japonii wciąż pozostaje niejasne, że shurikenjutsu było sztuką tajemną, a najwcześniejsza znana szkoła jej nauczająca datowana jest na XVII wiek. Kształt gwiazdy, jaki rzuca się w przedstawieniu, to jeden z kilku typów, a Wikipedia podaje, że płaskie kamienie do rzucania znalezione na terenie oblężenia Odawary mogą być poprzednikami shuriken. Kiedy przedstawienie sceniczne wręcza ci shuriken, trzymasz rekwizyt z długiej tradycji teatralnej, a nie replikę standardowej broni polowej.

Dlaczego ninja noszą czerń

Wikipedia podaje, że w czasie pokoju ninja nosili zazwyczaj ubrania robocze podobne do strojów chłopów, prawdopodobnie w ciemnobrązowym kolorze, a nie czarnym. Czarny wizerunek wiąże się z kabuki okresu Edo, gdzie kuroko — obsługa sceniczna — noszą czerń, a teatr Edo rozwinął wiele stereotypów, w tym użycie shurikenów przeciw samurajskiemu mieczowi na scenie. Historyk Stephen Turnbull sugerował, że stereotypowy czarno ubrany ninja wywodzi się z kabuki, a artykuł Wikipedii o kuroko cytuje źródło, które umieszcza najwcześniejsze ikonograficzne odniesienie do ninja w czerni w ilustracji książkowej z 1801 roku.

Bohaterowie sceny

Wikipedia podaje, że jeżdżący na ropuchę bohater Jiraiya, postać japońskiego folkloru, był tematem dramatu kabuki autorstwa Kawatake Mokuamiego opartego na pierwszych dziesięciu częściach powieści, którego premiera odbyła się w Edo w 1852 roku z Ichikawą Danjūrō VIII w roli głównej. Opowieść o Jiraiyi zainspirowała postaci w serii Naruto. Innymi słowy, scena i strona książki ukształtowały ninja, jakich obecnie oczekują zwiedzający.

Czytaj dalej: Pokaz ninja kabuki — wyjaśnienie

Dla kogo to nie jest

Nikt nie powinien czytać tego przewodnika jako metody czy podręcznika. Zawiera tło do widowiska scenicznego i nie jest tekstem szkoleniowym, a źródła, na których się opiera, mają charakter encyklopedyczny i dziennikarski. Jeśli chcesz zobaczyć same przedmioty, muzeum jest właściwym miejscem, a widowisko sceniczne to coś innego: przedstawienie, które wykorzystuje wizerunek ninja, zamiast go dokumentować. Czytaj ten przewodnik jako tło, ciesz się widowiskiem takim, jakie jest, i pamiętaj, że czarny kostium to konwencja sceniczna.