Wie waren de oiran?

Een woord uit Yoshiwara

Wikipedia stelt dat de term oiran afkomstig is uit Yoshiwara en plaatst dit in de jaren 1750. Oiran vormden een groep van topcourtisanes, die boven gewone prostituees werden beschouwd vanwege hun entertainmentvaardigheden en kunstopvoeding, en de hoogste rang onder hen was de tayū. Het woord is dus zowel een titel als een rang, en het behoort tot een bepaalde plaats en periode in plaats van tot de Japanse geschiedenis in het algemeen. Wanneer een theatershow oiran zegt, leent zij een titel met een specifieke betekenis, en de onderstaande secties zetten uiteen wat Wikipedia zegt dat die betekenis was.

De erkende wijk

Wikipedia zegt dat Yoshiwara in 1617 werd gesticht in Edo, het huidige Tokio, als een van drie erkende en bekende plezierwijken. De overheid verplaatste het naar een nieuwe locatie naarmate de stad groeide, en de oorspronkelijke wijk brandde af tijdens de Grote Brand van Meireki in 1657. Het beschrijft Yoshiwara als een door de overheid gesanctioneerde plezierwijk en zegt dat het in bedrijf bleef tot prostitutie in Japan werd verboden.

Vermaaksters voorop

Wikipedia zegt dat oiran, en vooral tayū, in de eerste plaats vermaaksters waren. Hun opleiding omvatte de theeceremonie, bloemschikken en kalligrafie, en instrumenten zoals de koto en shamisen, en klanten verwachtten ook dat ze belezen en geestig in gesprek waren. Hun diensten stonden bekend als exclusief en duur, en hoger gerangschikte oiran hadden enige keuzevrijheid in welke klanten ze aannamen.

Niet hetzelfde als geisha

Wikipedia trekt de grens zo: geisha werden populair onder de handelaarsklasse, terwijl oiran grotendeels door de hogere klassen werden bezocht. Oiran konden de plezierwijken niet verlaten, terwijl geisha hun huizen konden verlaten en hun klanten konden kiezen. De twee worden door bezoekers vaak verward, maar het zijn verschillende beroepen met verschillende geschiedenissen. Bezoekers verwarren de twee vaak, dus het onderscheid is de moeite waard om in gedachten te houden wanneer een show een oiran noemt.

De look

Wikipedia zegt dat een oiran meer dan acht grote kanzashi, of haarversieringen, droeg in een uitgebreid kapsel. Haar houten klompen, koma geta genoemd, waren ongeveer 20 centimeter hoog, met drie verhoogde tanden, waardoor ze gedwongen werd langzaam met kleine stapjes te lopen. Haar obi was aan de voorkant vastgeknoopt. Dat silhouet is wat een oiran op het toneel of tijdens een festival reproduceert, en het is het deel van de figuur dat in kostuum voortleeft. De gang was langzaam vanwege de klompen, en daarom zijn oiran-processies vandaag de dag langzame, ceremoniële gebeurtenissen en geen informele straattaferelen.

Oiran vandaag

Wikipedia zegt dat nadat prostitutie in Japan werd verboden, de tayū die in Kyoto bleven, zich bleven toeleggen op traditionele podiumkunsten zonder het seksuele aspect. Het Bunsui Sakura Matsuri Oiran Dōchū, elk jaar in april in Bunsui, prefectuur Niigata, toont drie vrouwen in volledige traditionele kledij als oiran. Op het Shinjuku-podium noemen SoraNews24 en de ticketbeschrijving oiran als een van de drie thema's van de show, naast ninja en wadaiko; geen van beide bronnen beschrijft de oiran-scène in detail, dus deze gids doet dat ook niet.

Lees verder: Ninja kabukishow, uitgelegd

Voor wie dit niet is bedoeld

Deze gids is geen volledige geschiedenis van Yoshiwara en romantiseert het niet. De wijk was een gereguleerd systeem waarin veel vrouwen weinig vrijheid hadden, en volgens Wikipedia konden de oiran zelf de plezierdistricten niet verlaten. Een personage op het podium in het kostuum is entertainment; wie de sociale geschiedenis wil, leest de hieronder gelinkte bronnen. De show zelf is geen geschiedenis van Yoshiwara en beweert dat ook niet te zijn.